قلعه سنگي تخت  سلیمان :

     قلعه تخت سلیمان در 500 متری جنوب غربی روستای تنگراه از توابع دهستان قراولان ، بخش مرکزی و شهرستان مینودشت و استان گلستان در 200 متری جنوب رودخانه مادرسو – با جهت شرقی – غربی قرار گرفته است. و دارای مختصات طول

قلعه تخت سلیمان به شکل بیضی است ، که دارای ابعاد طول 200 متر ، عرض 100 و ارتفاع آن از سطح زمین های اطراف 15 متر می باشد. مالکیت آن خصوصی – دولتی است. این اثر تاریخی – فرهنگی به شماره 9330 مورخه 7/5/1382 و با قدمت تاریخی – اسلامی در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

وجه تسمیه قلعه تخت سلیمان :

سلیمان نام پیامبری معروف است ، که فرزند حضرت داود نبی (ع) می باشد. وی جانشین داود یکی از چهار پسر او ازبت شبع بود. به غیر از این اسم که اولا پیش از تولدش اختیار کرده شد ،خدا ناان نبی را امر کرد ،که او « یدیدیا ، یعنی محبوب خداوند » بخواند.

علی الجمله سلیمان ، هنگام یاغیگری اشبالوم  ده ساله بود ، و به اتفاق پدر خود داود به محنایم گریخت. بعد از پدر بیست  ساله بود ، که به تخت سلطنت نشست . خداوند در رویاهای شبانه وی ظاهر شد. و فرمود : « ای سلیمان ! هر چه می خواهی ، بخواه که به تو عطا می شود. » آن حضرت حکمت را طلبید . خدای تعالی دولت و احترام را نیز به آن افزود. حکمت او چنان در مشرق زمین معروف شد ، که اعاظم را به پایتخت او کشانید ، از آن جمله بود ملکه سبا.

 

آن جد را حیات از آن جانست

همه تختند ، و او سلیمانست

تخت سلیمانی : کنایه از حکومت و فرمانروایی او :

مگر تخت سلیمان است ، کز دریا سحرگاهان

نباشد زی که و هامون مگر بر باد جولانش

ناصر خسرو

در ایران ساخت آثار باستانی شگفت و قابل توجه را که از گذشتگان به یادگار مانده است ، آنها را به جهت عظمت و شکوه و تکنیک ساخت فوق العاده آن به حضرت سلیمان و یا به اسکندر نسبت می دهند. و آثاری را که به حضرت سلیمان نبی نسبت می دهند ، جنبه و کاربرد معنوی و آیینی دارد ، و آنچه از آثار که متعلق به اسکندر می دانند ، کاربرد مادی و دنیوی دارد. در جای جای ایران این شواهد و آثار را مشاهده می

قلعه سلیمان تنگراه :

قلعه تخت سلیمان تنگراه یکی از آثار ارزشمند تاریخی – فرهنگی شهرستان مینودشت و استان گلستان است ، که با این سبک معماری در استان گلستان نظیر ندارد. آنچه که در معماری این قلعه حائز اهمیت است ، مصطبه ای بودن شکل معماری و نیز استفاده از سنگ های بزرگ و حجیم با وزن بسیار سنگین بعنوان مصالح اصلی ساخت قلعه می باشد. این سنگ ها بصورت مکعب مستطیل و یا مکعب مربع تراشیده شده و بصورت خشکه چین کار شده است.

          از آنجائیکه این شکل قلعه و این نوع معماری برای نسل امروز چشمگیرو قابل توجه است ، و ساخت نمونه مشابه آن با توجه به امکانات و توانمندیهای امروزه اگر غیر ممکن نباشد ، دست  کم دشوار می باشد. لذا ساخت قلعه را به حضرت سلیمان نبی نسبت داده اند. و نام آن را قلعه تخت سلیمان یعنی مکان فرمانروایی و حکومت سلیمان نبی نهاده اند.

معماری قلعه تخت سلیمان :

     قلعه تخت سلیمان شامل یک خندق ، و یک زیارتگاه و بقایای معماری و ساختارهای دوره اسلامی و از همه مهمتر سه حصار سنگی است ، که بیرونی ترین حصار آن دارای قاعده بیشتری است.

     خندق قلعه تخت سلیمان که دارای عرض و عمق کمی می باشد ، و به نظر می رسد کمی عرض و عمق خندق ناشی از گذشت زمان و تخریب هایی است ، که به خندق وارد آمده است ، حداکثر عرض کنونی خندق حدود 3 متر و عمق آن نیز بین 2 الی 3 متر متغییر می باشد. این خندق ابنیه مذهبی و غیر مذهبی ساکنان را محصور می کرده است.

.قلعه تخت سلیمان با استفاده از صدها سنگ بزرگ و حجیم و سنگین چند تنی بصورت خشکه چین ساخته شده است. این بنا در اصل دارای سه حصار مستقل ولی در داخل همدیگر می باشد ، و به شیوه مصطبه ای یا پلکانی ساخته شده است. به عبارت دیگر حصار اول بر روی و بستر طبیعی دشت بنا شده و حصار دوم کمی جلوتر ( حدود 3 متر ) از حصار اول و در داخل آن و حصار سوم نیز همانند حصار دوم با کمی جلو رفتگی در داخل حصار دوم ساخته شده است. حد فاصل هر حصار در حال حاضر با خاک پر شده است.

حصار اول دارای حدود 3 متر ارتفاع و سنگ های آن کوچکتر از سنگ های دو حصار دیگر و حصار دوم دارای حدود 9/3 متر ارتفاع و سنگ های آن درشت تر از حصار اول و کوچکتر از حصار سوم می باشد. اندازه یکی از سنگ های به کار رفته در این دیواره سنگی 70 * 60 سانتیمتر است. حصار سنگی سوم حدود 80/4 متر ارتفاع و 7 رج سنگ چین دارد ، و سنگ های آن درشت تر از سنگ های به کار رفته در ساخت دو حصار دیگر است. اندازه یکی از سنگ های به کار رفته در حصار سوم ( طول ، ضخامت و ارتفاع به ترتیب 70 * 120 * 80 سانتیمتر ) می باشد.                            سنگ های بزرگ و حجیم مورد استفاده در قلعه تخت سلیمان

حصارهای سنگی یاد شده بصورت دایره ( منحنی وار ) ساخته شده است. و در ساخت و استحکام بخشی آن از هیچگونه ملاتی استفاده نشده است. به عبارت دیگر دیواره سنگی بصورت خشکه چین می باشد . اما شیوه ای که در ساخت و چیدن سنگ های بزرگ این سه حصار به کار رفته شگرف و دقیق است. این شیوه عبارتست از اینکه در پایین ترین حصار ( سنگ های کوچک ) و در حصار دوم سنگ های متوسط و در حصار سوم سنگ های درشت استفاده نموده اند. این شیوه سنگ چینی نخست سبب می شود ، که سنگ های زیرین خرد و شکسته نشوند ، و در نتیجه در دوام و عمر طولانی حصارها موثر است. و دوم آنکه سنگ های درشت تر که در رج های بالاتر قرار گرفته ، ضمن القای عظمت و شکوه معماری باعث جابجا شدن ملایم سنگ های متوسط و کوچک تر و نهایتا پر شدن فضاهای خالی بین دیواره و حصار سنگی می شود و از تخریب و رانش آن در دراز مدت جلوگیری می کند.

در بخش فوقانی سطح قلعه تخت سلیمان ، محوطه یا بنایی با پلان چهار ضلعی به ابعاد 15 * 15 متر وجود دارد ، که به نظر نگارنده فضای اصلی ( یا نیایشگاه ) می باشد ، و به اعتقاد آقایان عمرانی و نوکنده ( کارشناسان و تنظیم کنندگان پرونده پیشنهاد ثبت قلعه تخت سلیمان ) ارگ قلعه می باشد.

 

امام زاده:

  در بخش فوقانی سطح قلعه تخت سلیمان و تقریبا در میان چند درخت آزاد و با حدود یک متر ارتفاع مکانی وجود دارد، که به « امامزاده » معروف است. به زعم مردم این محل ، قبر یکی از اولیاء اله و یا یکی از امامزادگان می باشد ، و نامبرده صاحب کرامت است . و بسیاری افراد برای زیارت این قبر به این محل عزیمت می کنند. و در جهت تقرب و تحصیل حاجات خود بر روی قبر شمع نذری روشن می نمایند. لیکن کسی از اصل و نسب و هویت واقعی این امامزاده آگاهی ندارد.

          در کنار محل موسوم به « امامزاده » دو درختچه سیاه تلو وجود دارد. که اصطلاحا درختچه هایی « نذرکرده » نامیده می شوند. زائرین و مردم روستاهای اطراف در جهت قبله و با هدف برآورده شدن حاجات و رفع گرفتاریهای خود پارچه یا نخ گره می زدند و به اصطلاح « دخیل » می شوند. متاسفانه در این محل افراد سودجو با انگیزه کسب اشیاء تاریخی اقدام به حفاری غیرمجاز و پنهانی کرده اند. در دیواره گودال های ناشی از حفاری های غیر مجاز ، آثار سنگ چین و نیز آثار پراکنده و شکسته آجرهای تاریخی و اسلامی دیده می شود. آجارهای تاریخی به رنگ قرمز به ابعاد 10 * 40 * 40 سانتیمتر می باشند ، که نمونه های مشابه آن در آثار تاریخی استان گلستان بویژه در دیوار دفاعی بزرگ گرگان ف شهر قدیمی دشت حلقه ، دیوار تمیشه و ... به کار رفته است. آجرهای اسلامی نیز به ابعد 3 * 20 * 20 و 5 * 23 * 23 سانتیمتر می باشد ، که نمونه های مشابه آن در شهر قدیمی جرجان دیده می شود.

در سطح قلعه علاوه بر پراکندگی قطعات شکسته آجرهای تاریخی ، قطعات شکسته سفال های خاکستری و قرمز دوره تاریخی و سفالینه های لعابدار دوره اسلامی مشاهده می شود.تسطیح  و خاکبرداری قلعه تخت سلیمان  با هدف توسعه و گسترش زمینهای کشاورزی ، حفر چاه عمیق در حریم اثر ،حفاریهای غیر مجاز و پنها نی و با هدف کشف اشیا ئ تاریخی – فرهنگی از عوا مل عمده تخریب انسانی و نیز گذشت زمان و طغیان آب رودخانه و عوامل جوی ،پوشش و رویش انبوه و ریشه دوا نیدن درختان و.... از عمده عوامل تخریب غیر انسا نی قلعه تخت سلیمان به شمار می اید .